تاریخچه وب

ظهور وب را می توان منشاء یکی مهمترین تحولات عصر حاضر در عرصه ارتباطات دانست. سابقه اندیشه ایجاد صفحه هایی که به صورت فوق متنی ایجاد و خوانده شود منتسب به وانوار بوش (Vannevar Bush) است که در سال ۱۹۴۵ طی مقاله ای در ماهنامه آتلانتیک تحت عنوان “As we may think” به نگارش در آورد. پس از ۴۵ سال تیم برنرز TimBerners Lee و روبرت کالیا Robert Cailliau در آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذره ای (CERN) در ژنو سوئیس ، پروژه HTML را تهیه واندیشه خود را در نوشتاری تحت عنوان:

“World Wide Web:

Proposal for a Hypertext Projet”

و بر اجرای آن تأکیدکردند. در سال ۱۹۹۲ فعالیتهای آنان به ثمر نشست و پدیده جهانی وب متولد شد. بلا فاصله مرورگرهای (Browser) مناسب وسازگار نیز تهیه شد که با اقبال جهانی مواجه شد.

اینکه چرا وب از آزمایشگاه اروپایی فیزیک ذره ای (CERN) آغاز شد چنین پاسخ داده شده است : به دلیل ماهیت سؤالهایی که درعلم فیزیک مطرح می شود و ضرورت همفکری جهانی در زمینه موضوعات این حوزه ، وجود محمل ارتباطی برای مرتبط ساختن متخصصین ، غیر قابل اجتناب بود. سیستم ارتباطی مورد نیاز می بایست بدون توجه به اختلاف موجود بین سیستمهای کامپیوتری ازنظر نرم افزار سیسستم عامل و سخت افزار، کارآیی داسته باشد. این نیاز، با همت پژوهشگران این مؤسسه برآورده شد. تحولات شگرفی در عرصه نمایش سریع اطلاعات ، جستجو و امکانات جنبی برای وب روی داده است . اما به نظر منمی رسد (CERN) ازموقعیت پیشتاز بودن خود تنزل کرده باشد.

در زمینه تهیه مرورگرهای وب نیز پیشرفتهایی صورت گرفت . دو مرورگر مهم وب یعنی Netscape Navigator وMicrosoft Explorer پابه عرصه نهادند. نگارشهای متعدد از آنها ارائه شده است ; اگر چه هنوز در زمینه نمایش یک سند HTMLپویا و همراه جلوههای ویژه ، مشکلاتی وجود دارد.رقابت نزدیک بین دوشرکت Netscape و Microsoft همچنان در جریان است .

در عرصه تولیدصفحات وب نیز با تهیه نرم افزارهای رابط قدرتمند وضعیت جدیدی پدید آمد. اکنون با وجود این نرم افزارهای کمکی تسلط بر کدها و آشنایی با ساختار زبان HTML برای ایجاد صفحه وب ضروری نیست و این عملیات می تواند بااستفاده از ویزاردهای Wizard مناسب صفحه مورد نظر کاربر تهیه شود. اما این پایان کار نیست ; با توجه به توانایی های نرم افزاررابط، کاربر همچنان قدرت و اختیار ایجاد هرگونه تغییری دیگری را در صفحه مورد نظر دارد. نرم افزارهای گوناگونی برای طراحی صفحه وب وجود دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

Microsoft Front Page

Web Publish

Symantec Visual Page

Hotmetal pro

Adobe Pagemill

در بین نرم افزارهای مذکور Front Page از لحاظ فنی ، امکانات و سازگاری با مرورگرها، توسعه بیشتر یافته و از کلیه امکانات وابزار ایجاد، نشر و مدیریت یک سایت WWW برخوردار است . از بارزترین ویژگیهای آن ، هماهنگی کامل با مجموعه OFFICEشرکت میکروسافت است که توانایی کاربر را برای طراحی وب بطور چشمگیری افزایش می دهد.

در زمینه وب فارسی ، متأسفانه مشکل محیط فارسی در نرم افزارها، از جمله وب ، همچنان به عنوان یک محدودیت توسعه وب فارسی ، خود را نمایان ساخته است . استفاده از غالب وب سایتهای فارسی ، مستلزم Download فونتهای فارسی به صورت دستی است .

مطابق اطلاعات موجود از سال ۱۳۷۷ گرایش به انتقال اطلاعات بر روی وب سرعت گرفت و مراکز و سازمانهایی که به اینترنت دسترسی داشتند به صورت ابتدایی به طرحی صفحه وب ویژه معرفی فعالیتهای خود پرداختند؛ ندا رایانه, خبرگزاری جمهوری اسلامی؛ دانشگاهها و همزمان بخش خصوصه نیز وار این عرصه شد. با توجه به محیط گرافیکی و کاربرپسند وب مطبوعات نیز از اقبال وسیعی از وب به عمل آوردند و خصوصا روزنامه های کثیرالانتشار روزانه شماره های منتشر شده را برای استفاده فارسی زبانان داخل و خارج از کشور با استفاده از وب بر روی اینترنت قرار دادند. اما همه این اقدامات منجر به حل نمایش صحیح و بلاوااسطه فونتهای فارسی در محیط وب نشد. بدین معنا که کاربران برای رؤیت فونتهای فارسی مجبور به بارگذاری فونت فارسی شده که همین امر نیز برای همه کاربران به سادگی میسر نیست.

مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران از سال ۱۳۷۶ که امکان دسترسی به اینترنت را یافت, به مطالعه پیرامون انتقال رکوردهای پایگاههای اطلاعاتی به محیط وب پرداخت. در سال ۱۳۷۷ این مطالعات به نتیجه رسید.

نکته مهمی که در زمینه وب مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران قابل ذکر است اینکه با استفاده از Internet Explorer ۵. و یا نگارشهای بالاتر آن هیچ مشکلی در نمایش فونت فارسی و چاپ اطلاعات وجود ندارد. سوابق امر نشان می دهد که مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران در این زمینه اصولی ترین گام را برداشته است.